Hıristiyanlık İnancının Temelleri Serisi
Elçilerin İman Açıklaması (Tek Sayfa)
(Bu iman ikrarı en kısa haliyle Hıristiyanlık İnancıdır. Kişilerin Hristiyan olup olmadığını belirleyen süzgeçlerden biridir.)
İznik İman Açıklaması - (325) (Tek Sayfa)
(Elçilerin İman İkrarı'nın İznik Konsilinden sonraki halidir.)
Hıristiyanlığın Temel Öğretişleri (Tek Sayfa - 3 Madde)
(Sapkın ve doğru öğretişleri ayırt edebileceğimiz, Kutsal Kitap temelli bir çeşit öğretiş süzgecidir.
Bu Temel Öğretişler şunlardır: Mesih'in Tanrılığı, Mesih'in Dirilişi, Lütufla Kurtuluş)
Hıristiyanlığın Temel Öğretişleri 2 (Tek Sayfa - 10 Madde)
(10 madde: İsa, Kutsal Ruh, Kurtuluş, Kutsallaştırılma, Kilise, Diriliş, Milleniyum - Bin yıl, Yükseltilme - Göğe Alınma, Yargı Günü, Yeni Gökler - Yeni Yeryüzü)
Atanasyus İman Açıklaması - (500) (Tek Sayfa)
(Daha çok Üçlü Birlik İnancı hakkında Hristiyanların neye inandığını açıklayan bir açıklamadır.)
Protestanlığın (Reform Hareketinin) 5 Temel İlkesi (Tek Sayfa - 5 Madde)
(Reform'un 5 Sola'sı: Sola Scriptura, Soli Deo Gloria, Solo Christo, Sola Gratia, Sola Fide)
Martin Luther'in 95 Tezi - (1517) (Tek Sayfa - Uzun - 95 Madde)
(Protestanlık - Reform Hareketini başlatan ilk kıvılcım, ilk yazılı döküman)
Augsburg İman İkrarı - (1530) (Tek Sayfa - Uzun - 28 Madde - 2 Bölüm)
(Bölüm 1: İmana ve Akaide Dair Maddeler, Bölüm 2:Tashih Edilen Yanlışlıklara Dair Maddeler)
Belgic İnanç Açıklaması - Guido de Brés - (1561)
(Hıristiyan Reform Kilisesinin doktrinsel standartlarının en eskisi Confession of Faith (İnanç Açıklaması) ismi ile yazıldığı halde Belçika İnanç Açıklaması olarak bilinen, on yedinci yüzyıla ait Latince “Confessio Belgica” isimli dokümandır. Bu dokümana ismini veren “Belgica” isimli bölge ise, Hollanda ve Belçika’yı en kuzeyinden en güneyine içine alan bölgenin tümüne verilmiş olan isimdir. Bu inanç açıklamasının baş yazarı Guido de Brés’dir. Kendisi bu bölgedeki Reform kiliselerinin vaizidir ve inancı yüzünden 1567 senesinde şehit edilmiştir. On altıncı yüzyıl boyunca bu bölgedeki kiliseler, Roma Katolik hükümetinin en ağır zulümlerine maruz kalmıştır. Bu zalim baskıyı protesto etmek ve kendilerine zülüm edenlere Reform kilisesinin takipçilerinin iddia edildiği gibi birer asi olmadıklarını, Kutsal Metinlere sadık kalarak gerçek Hıristiyanlık doktrinini yaşamak isteyen, kanunlara uyan vatandaşlar olduklarını ispatlamak isteyen Guido de Brés bu inanç açıklamasını 1561 senesinde kaleme almıştır. Metnin tamamlanmasını takip eden sene içerisinde ise bu metnin kopyası Kral II. Philip’e gönderilmiştir. Krala yazdıkları dilekçede hükümetin bütün kanunlarına uymaya hazır olduklarını ancak bu inanç açıklamasında beyan ettikleri gerçekleri reddetmektense “sırtlarını kırbaçlara, dillerini bıçaklara, ağızlarını tıkaçlara ve bütün bedenlerini ateşlere” vermeye hazır olduklarını belirtmişlerdir.)
Heidelberg İlmihali - (1576) (Uzun - 52 Madde - Soru-Cevap Şeklinde)
(Heidelberg İlmihali (Katekizmi) Frederic III’ün isteği üzerine yazıldı. Kendisi 1559-1576 yılları arasında Alman idaresi altında olan Palatinate ilini idare ediyordu. Katekizm Ocak 1563 yılında Heidelberg’deki kilise meclisi tarafından kabul edildi. Aynı yıl, aynı yerde ikinci ve üçüncü Alman baskısı ve Latince tercümeleri yayınlandı. Hemen sonra katekizm elliiki parçaya bölündü, böylece yılın her pazarı vaazlarda Heidelberg İlmihali'nin bir bölümü açıklanabiliyordu. Dort Sinodu 1618-1619 yıllarında bu katekizmi kabul etti. Kısa zamanda Reform Katekizmleri ve Açıklamalarının en evrenseli oldu. Bir çok Afrika, Asya, Avrupa lisanlarına tercüme edildi. Bu dönemde reform katekizminin en geniş çapta kullanılan ve en ılımlı övgüyü alanı oldu. 1968 yılında Hristiyan Reform Kilise Sinodu çağdaş tam ve doğru tercüme için bir heyet tayin etti. Böylece Heidelberg Katekizmi resmi metin olarak kullanılacak ve katekizm vaazlarına rehber olacaktı. Üçüncü Alman Baskısı 15 Kasım 1563 yılında Palatinate kilisesinin düzenine dahil edildi. Bu, tüm dünyada kullanılan ‘kabul edilen metin’dir. )
Westminster İnanç
Açıklaması - (1647) (Uzun - 33 Madde)
Westminster Uzun İlmihal (Uzun - 196 madde)
Westminster Kısa İlmihal (Uzun - 107 madde)
(Westminster Kongresi 1 Temmuz 1643 yılında Londra Westminster Manastırı’nda toplanmıştır.
Bu kongrede 5 yıl 2 gün boyunca gerçekten derin ve dürüst bir tartışma yapılmıştır.
Kilise tarihçilerinin aktarımına göre bu, yeryüzünde Hristiyanlık gerçeğini maddeler halinde özetlemek ve yaşanılabilir biçimde anlaşılır hale gelmesini sağlamak için yapılan en titiz çalışmadır.
Bu kongreye 121 önder, Lordlar kamarasından 10 üye, avamdan 20 üye ve oy vermemelerine karşın etkileri olan İskoçya’dan 8 temsilci katılmıştır.
İngiliz Parlamentosu’nun yönlendirişinde bu kişilerin hedefleri yalnızca Kutsal Kitap’a uygun düşünmek ve Kutsal Yazıların anlatmak istediğini açık bir dille ortaya koymaktı.
Westminster Kongresi’nin olduğu dönemde yaşamış olan Richard Baxter, kendi otobiyografisinde bu kongreden de bahsetmiştir.
Yazılarında şöyle demektedir: “Bu kongreye katılan kişiler gerçekten öğrenmeye açık, Tanrısal yaşam süren, din adamlığını üzerlerinde taşıyan ve sadık kişilerdi.
Elçiler döneminden şimdiye kadar hiçbir sinod bunun kadar ve Dort Sinodu kadar kaliteli olmamıştır.”
Anglikan Kilisesi’nden Dean Stanley Westminster İnanç Açıklaması’nı “Tanrı’nın öğretişinin açıklanışı açısından diğerlerinden çok daha derin” olarak değerlendirmektedir.
33 bölümde bütün Hristiyan inancının öğretişi özetlenmektedir.
Kutsal Yazılar temelinden başlanarak, son yargıya kadar uzanan bir özet sunulmaktadır.
Her bir bölüm kendi içinde oldukça tutarlıdır.
J. M. Frame bu çalışmanın bazı özelliklerine şöyle değinmektedir;
1) Kutsal Yazılar konusunda olan ilk bölüm bütün protestan inanç açıklamaları içinde en iyi olanıdır.
2) Özellikle önceden seçilme konusunda oldukça net bir anlatım vardır. (3,5,9,17. bölümlerde) İnsan kurtuluşu dahil olmak üzere Tanrı isteminin herşeyin başında geldiği anlatılmaktadır.
3) Bu bölüm daha sonra anlatılan 9. bölümde anlatılan özgür iradeyle uyum içindedir.
4) Tarih içinde Tanrı’nın antlaşmalar aracılığıyla insanlarıyla ilişkiye geçtiği vergulanmaktadır. (7)
5) Kurtarma öğretişi Tanrı’nın işlevi (10-13) ve insanın buna cevabı (14-17) üzerine kurulmuştur ve antlaşmalarda ilahi hükümranlık ile insansal sorumluluk arasında bir denge görülmektedir.
6) Kurtuluş güvencesinde Püritan bir öğretiş söz konusudur (17), bu güçlü onaydır, ancak imanlıların bilinçli güvenceyi devam ettirmede karşılaştıkları öznel zorluklar açısından, inanç devrimi açısından daha duyarlıdır.
7) Tanrı’nın yasasına ilişkin bu güçlü onay imanlının vicdanını sürekli olarak bağlayıcı niteliktedir. Ancak bazı törensel ve resmi kanunlar artık yürürlükte değildir. İmanlının vicdan özgürlüğünün doğasına ilişkin titiz bir formülle dengelenmiştir.