Tomas (Thomas) İncil'i nedir?
Bazıları Tomas İncil’ini 5. İncil olarak adlandırırlar. Bazı aydınların bu yazmadaki söyleyişlerin bazılarının gerçek İncil’de görmelerine rağmen, Tomas İncil Gnostik bir yazmadır. Tomas’ın İncil’inde İsa’nın 114 özdeyişi vardır.
Tomas (Thomas):
"Thomas," tabii ki gerçek isim değildir. ‘Petrus’ isminin bir takma
isim olması gibi, "Thomas" ismi de Aramice’de ‘ikiz’ anlamına gelen
bir takma isimdir. Eusebius oniki elçiye yönelik yorumunda, Thomas’ın gerçek
isminin Yahuda (Judas) olduğunu yazar. Bazı aydınlar Thomas’ın İsa’nın erkek
kardeşi olduğuna inanırlar.
Keşif:
İki köylü kardeş tarafından 12 kitap 1945 yılında Nag Hammadi yakınlarında
Mısır’da keşfedildi. Bu kitaplar Nag Hammadi Kütüphanesi olarak adlandırılır.
Mühürlenmiş bir küp içinde gizlenmişlerdi. Kan davası olduğundan kitaplar bir
rahibin evine götürüldü. Müzeler Müdürlüğü bunları aldı. Şu an Mısır, Kahire’de
Koptik Müzesinde koruma altındadırlar.
Koptik Dil:
Tomas İncil’i koptik diliyle yazılmıştır. Koptik dili, Yunan alfabesi ile
yazılmış geç Mısır dilidir. Mısır’da yaşayan ilk yüzyıl Hristiyanları Koptik
dilini kullandılar. Günümüzde hala Mısır’da Koptik Kilisesi vardır ve Koptik
dilini kullanmaktadır.
Orijinali Grekçe yazılmıştır:
Koptik Tomas İncil’i Yunanca’dan çevrilmiştir. The Coptic Gospel of Thomas was
translated from the Greek. Bu İncil’in Orijinal Grekçe parçaları Mısır’daki
Oxyrhynchus’ta 20. yy’ın başında bulunmuştur. Kutsal Kitab’a ait metinler de
bulunmuştur. 1, 654 ve 655 Oxyrhynchus Papirüsü Nag Hammadi Kütüphanesi
keşfedildikten sonra Tomas İncil’inin parçaları olduğu anlaşılmıştır. Grekçe
papirüs 1, 26-30, 77, 31-33 özdeyişlerini ve diğer iki 1-1 ve 36-40 özdeyişleri
sırasıyla içermektedir.
Gnostizm:
Gnostizm kurtuluşun herşeyden önce gizli bilgiyle geldiğine inanan bir inanç
idi. Grekçe ‘bilgi’ kelimesi ‘Gnosis’tir. Tomas İncil’i Gnostik bir yazıdır.
Giriş kelimeleri şöyle başlar: "Bunlar yaşayan İsa’nın söylediği ve İkiz
Yahuda Tomas’ın yazdığı kelimelerdir" (p.3, Guillaumont, et al, 1959,
Leiden: Brill).
Koloselilerin Sapkın Öğretişe İlişkin
Uyarısı:
Pavlus İncil’deki Koloseliler bölümünde gnostizmin kökeni olabileceği sapkın
öğretiş konusunda uyarıda bulunmuştur. Pavlus : gizli bilgi (Koloseliler 2:18;
2:2-3), sahte alçakgönüllülük (2:21), meleklere tapma (2:18), Mesih’e ilişkin
alçaltılmış bilgi (1:15-20), ve insan aklına ve geleneklerine dayanmak,
güvenmek (2:4,8).
1. Yuhanna’nın Sapkın Öğretişe İlişkin
Uyarısı:
1. Yuhanna ilk iki yüzyılda Hristiyanlığa en büyük bir tehlike olan ilk erken
Gnostizm konusunda uyarmaktadır. Gnostikler maddenin kötü olduğuna inanırlardı.
Ruh ise iyiydi. Kurtuluş, gizli bilgi aracılığı ile kötü bedenimizden kaçmak,
kaçınmaktı. Mesih gerçek insan değildi. Beden almış gibi göründü, çarmıhta
ölmedi ve acı çekmedi. Bu öğretişin ismi Doketizm (Docetism)’dir. Kendini
alçaltmanın ve ahlaksızlığın aşırılıkları da vardı.
İlk Yüzyıl Kilise Babaları:
İ.S. 223 yılında Origin Luka’ya ilişkin hitabesinde sapkın incillerin listesi
içinde Tomas İncil’i de geçmektedir. Eusebius Tomas İncil’ini Apokrifa içinde
sıralamıştır, "...sapkınlar tarafından elçilerin ismiyle
gösterilmiştir." 430 yılında Side’li Philip Eusebius’a ilişkin şöyle
söylemektedir, "... bu işin sapkınların işleri olduğunu
söyleyerek.....Tomas’ın İncili olarak adlandırılanı birçok kilise ihtiyarı
reddetmiştir... "
Sonuç:
1. "Tomas İncil’inin yazarı, kanon İncilleri (Matta, Markos, Luka ve Yuhanna)’ya bağlılık göstermekte kararlılığını göstermeye çalışmış, diğerlerinden sonraki bir tarihte yazılmıştır.
2. Tomas İncil’inde yazarın kasıtlı olarak ‘gizli’, ‘saklı’ özdeyişler ile geleneklere bağlılığında eğimlilik görülmekte ve bunu teolojinin en başında belirtmektedir.
3. Tomas İncil’i Gnostizm’i destekleyen, öğreten, yücelten bir metindir.